Vertrouwelijke hulp na geweld geeft slachtoffers tijd, zekerheid en bescherming
Een discreet hulpmiddel met grote impact
In het kantoor van Cleo Walz, forensisch arts aan de universiteitskliniek in Mainz, staat een bescheiden kartonnen doos die je bijna over het hoofd zou zien. Toch bevat die doos alles wat artsen nodig hebben om sporen van geweld zorgvuldig vast te leggen – materialen die voor slachtoffers een eerste, cruciale stap richting hulp kunnen zijn.
Deze doos vormt het hart van het project Vertrauliche Hilfe nach Gewalt – vertrouwelijke hulp na geweld – dat in de deelstaat Rheinland-Pfalz wordt uitgerold. Het project biedt geweldslachtoffers de mogelijkheid zich te laten onderzoeken zonder dat zij onmiddellijk een aangifte hoeven te doen.
Sporen worden vijf jaar bewaard
Momenteel doen acht klinieken in Rheinland-Pfalz mee. Slachtoffers kunnen zich daar laten onderzoeken zonder dat politie of justitie direct wordt ingeschakeld. De verzamelde sporen worden vijf jaar bewaard bij de rechtsgeneeskunde.
Dat geeft slachtoffers de ruimte om pas later, soms maanden of zelfs jaren na de aanval, te beslissen of zij alsnog naar de politie stappen. Dat is belangrijk, benadrukt Walz, want veel slachtoffers van misbruik of verkrachting durven niet direct een ziekenhuis binnen te stappen uit angst voor druk tot aangifte.
Vrouwen het vaakst getroffen
Hoewel het hulpaanbod voor iedereen toegankelijk is, blijven vooral vrouwen slachtoffer van huiselijk geweld. Uit de nieuwste cijfers van de Bundeskriminalamt (de Duitse federale recherche) blijkt dat in 2024 meer dan 187.000 vrouwen te maken kregen met huiselijk geweld. Dat is een stijging van 3,5 procent. De werkelijke aantallen liggen vermoedelijk nog veel hoger.
Meer dan medische hulp
Karin Faber, die de vrouwenhuizen in Rheinland-Pfalz coördineert, heeft voor het project een psychosociale training ontwikkeld voor medisch personeel. Volgens haar is het cruciaal dat slachtoffers niet alleen medisch worden geholpen, maar ook hun weg vinden naar het bredere hulpsysteem zoals vrouwenhuizen en gespecialiseerde adviescentra.
Daarom worden medewerkers in de deelnemende klinieken stap voor stap getraind in de omgang met geweldslachtoffers. Die scholing moet ervoor zorgen dat slachtoffers niet alleen veilig kunnen spreken, maar ook passende ondersteuning vinden voor hun psychische herstel.
Onzekerheid bij artsen
Volgens Bettina Pfleiderer, medisch onderzoeker aan de universiteit van Münster, is de medische wereld nog onvoldoende voorbereid op het thema huiselijk geweld. Zeker in landelijke gebieden bestaan er grote verschillen in kennis en vaardigheden. Artsen moeten leren hoe ze sporen zorgvuldig en juridisch correct kunnen documenteren en hoe zij een veilige sfeer kunnen creëren waarin slachtoffers zich durven uit te spreken.
Veel slachtoffers hebben zes tot negen pogingen nodig voordat zij iemand in vertrouwen durven nemen. Dat vraagt om een gevoelige, respectvolle benadering.
Huisartsen en tandartsen spelen belangrijke rol
Pfleiderer wijst erop dat ook huisartsen alert moeten zijn op subtiele signalen. Een patiënt die bij zomerse hitte lange mouwen draagt om blauwe plekken te verbergen, kan een alarmsignaal zijn.
Daarnaast komt huiselijk geweld ook in andere medische vakgebieden naar voren. Zo zien tandartsen opvallend vaak letsels die met geweld verband houden, omdat slachtoffers tandartsafspraken meestal niet afzeggen.
Eerste resultaten
Sinds de start van het project in januari werd de vertrouwelijke onderzoeksmogelijkheid al 41 keer gebruikt. Nog voor het einde van het jaar wordt een negende kliniek uitgerust met het onderzoekskit.
Het project toont aan dat een onopvallende kartonnen doos een belangrijke stap kan zijn om geweldslachtoffers meer controle, veiligheid en tijd te geven.
