Dode en zestien gewonden bij islamistische terreuraanslag rond CSD in Berlijn

Voertuig van de Berlijnse politie
Voertuig van de Berlijnse politie. Foto: Lear 21 / Wikimedia Commons / CC BY-SA 4.0

UPDATE: Bij de Brandenburger Tor hebben zich zondag duizenden mensen verzameld om de slachtoffers van de terreuraanslag te herdenken. Volgens de organisatoren kwamen 8.000 tot 10.000 mensen naar de Pariser Platz. De politie sloot het plein uiteindelijk voor nieuwe bezoekers omdat de maximale capaciteit was bereikt.

UPDATE 14.25 uur: De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU) spreekt inmiddels van een islamistische terreuraanslag. Volgens Dobrindt reed de dader eerst met een bestelwagen op mensen in en ging hij daarna met een steekwapen, vermoedelijk een machete, op andere mensen af. De minister zegt dat de verdachte nog voortvluchtig is.

De Berlijnse burgemeester Kai Wegner heeft bekendgemaakt dat de Senaat van Berlijn zondag om 15.00 uur bijeenkomt. Om 16.15 uur vindt een herdenkingsdienst plaats in de Marienkirche. Ook bondskanselier Friedrich Merz (CDU) zal daarbij aanwezig zijn. Bij het Rotes Rathaus, het stadhuis van Berlijn, hangen de vlaggen halfstok.

UPDATE 13.45 uur: De organisatie van de Berlijnse CSD en burgemeester Kai Wegner geven zondag om 16.00 uur gezamenlijk een persverklaring naar aanleiding van de gebeurtenissen rond de Pride-parade. Ook Sophie Koch, de Duitse regeringscommissaris voor de acceptatie van seksuele en genderdiversiteit, is daarbij aanwezig.

UPDATE 13.15 uur: In het onderzoek naar de aanslag rond de CSD in Berlijn is volgens Duitse media een tweede verdachte aangehouden. Het zou gaan om een man met de Iraanse nationaliteit die vermoedelijk als bijrijder in het voertuig zat. De 21-jarige hoofdverdachte Abdul B. is nog voortvluchtig. De politie zoekt onder meer met speurhonden verder in Tiergarten.

Bij de islamistische terreuraanslag rond de Christopher Street Day (CSD), de grote Pride-parade van Berlijn is een vrouw om het leven gekomen. Zestien andere mensen raakten gewond toen een bestelwagen zaterdagavond in Tiergarten op mensen inreed. Drie gewonden verkeren volgens de brandweer in levensgevaar en acht anderen zijn zwaargewond.

De Duitse autoriteiten hebben inmiddels een 21-jarige verdachte geïdentificeerd en een openbare opsporingsactie gestart. De man is al bekend bij de politie en wordt volgens een woordvoerder gerekend tot het islamistische milieu in Berlijn. Over het motief en zijn precieze rol bij de aanslag bestaat echter nog geen duidelijkheid.

De politie en het Openbaar Ministerie onderzoeken de zaak op verdenking van een aanslag. Of de CSD daadwerkelijk het doelwit was, staat nog niet vast.

Verdachte van aanslag rond CSD in Berlijn gezocht

Opsporingsfoto van de 21-jarige verdachte Abdul B
De politie zoekt de 21-jarige Abdul B. in verband met de aanslag rond de CSD in Berlijn. Foto: Polizei Berlin

De gezochte verdachte is de 21-jarige Abdul B. De politie heeft een foto van hem gepubliceerd en waarschuwt mensen hem niet zelf te benaderen. Hij is mogelijk gewapend en gevaarlijk. Wie hem ziet, moet onmiddellijk het Duitse alarmnummer 110 bellen. De politie doorzocht in de nacht een woning in de Berlijnse wijk Schöneberg. Daar werd niemand aangetroffen en er vond geen arrestatie plaats.

Inmiddels zijn er aanwijzingen dat Abdul B. niet alleen in het voertuig zat. Volgens Duitse media is een vermoedelijke bijrijder al in de nacht aangehouden. Het zou gaan om een man met de Iraanse nationaliteit.

Voertuig reed Tiergarten in

De aanslag vond plaats op zaterdag kort voor 22.00 uur in Tiergarten, niet ver van Potsdamer Platz. Volgens persbureau dpa reed een wit voertuig over de Ahornsteig, parallel aan de Lennéstraße. Daar werden meerdere mensen aangereden, waarna het voertuig tegen een boom botste.

De bestuurder zou vervolgens zijn uitgestapt en in onbekende richting zijn gevlucht. De politie spreekt volgens de meest recente informatie over een personenauto of minivan.

Een ooggetuige vertelde persbureau AFP dat hij een bestelwagen met hoge snelheid vanaf de Lennéstraße Tiergarten zag inrijden. Getuigen hebben daarnaast verklaard dat mensen ook steekwonden zouden hebben opgelopen.

CSD mogelijk doelwit van aanslag

Na de aanslag werd de Christopher Street Day voortijdig beëindigd. Honderdduizenden mensen hadden zaterdag aan de jaarlijkse Pride-parade in de Duitse hoofdstad deelgenomen. Of de aanslag daadwerkelijk tegen de CSD was gericht, is nog niet vastgesteld. De Berlijnse senator voor Stadsontwikkeling Christian Gaebler (SPD) waarschuwde daarom voor speculaties over de achtergrond. Hij wees er onder meer op dat de terroristische aanslag niet op het eigenlijke evenemententerrein plaatsvond, maar in Tiergarten. Dat maakt volgens Gaebler de situatie onoverzichtelijker.

Verdachte zat in voortraject voor deradicalisering

Over de achtergrond van Abdul B. wordt steeds meer bekend. Volgens de Berliner Morgenpost was de 21-jarige sinds begin dit jaar bij de Duitse veiligheidsdiensten in beeld als islamistische Gefährder: iemand van wie de autoriteiten vrezen dat hij ernstige politiek gemotiveerde geweldsdaden zou kunnen plegen.

B. zou eerder hebben geprobeerd naar Syrië te reizen om zich aan te sluiten bij terreurorganisatie Islamitische Staat (IS). Hij werd vorig jaar in Libanon aangehouden na een tip van Duitse veiligheidsdiensten. Eind 2025 werd hij bij terugkeer op luchthaven BER opnieuw gearresteerd.

In mei behandelde de rechtbank in Berlin-Tiergarten een zaak tegen B. Daarbij ging het volgens de Berliner Morgenpost onder meer om verdenkingen in verband met de voorbereiding van een ernstige staatsgevaarlijke geweldsdaad. Tijdens het proces zou B. hebben verklaard contacten met IS te hebben.

Opvallend is dat B. daarna gesprekken voerde met een Berlijnse instantie die zich bezighoudt met het voorkomen van extremisme. Op aanwijzing van justitie had hij in juni en begin juli twee gesprekken. Een derde gesprek stond binnenkort gepland.

Het ging nog om een voortraject waarin moest worden vastgesteld of B. geschikt was voor een daadwerkelijk deradicaliseringsprogramma. Volgens de Berliner Morgenpost waren daar twijfels over. B. zou tijdens de gesprekken moeilijk te doorgronden zijn geweest en zijn antwoorden zouden berekend en aangepast zijn overgekomen. Er waren tijdens deze gesprekken volgens de krant geen aanwijzingen voor concrete plannen voor geweld. Ook zou hij zich niet agressief hebben gedragen.

Woning in Schöneberg doorzocht

B. is volgens de krant in 2005 in Berlijn geboren, heeft de Duitse nationaliteit en zou uit een familie met Libanese wortels komen. In de nacht na de aanslag doorzocht de politie een woning aan de Bissingzeile in Schöneberg, waar hij geregistreerd zou staan. Ook in de omgeving van het Anhalter Bahnhof vond zondag een doorzoeking plaats. De politie waarschuwt mensen de voortvluchtige verdachte niet zelf te benaderen. Hij wordt als mogelijk gewapend en gevaarlijk beschouwd.

Merz veroordeelt ‘afschuwelijke daad’

Bondskanselier Friedrich Merz (CDU) heeft de aanslag een „afschuwelijke daad” genoemd. Volgens een woordvoerder van de deelstaat Berlijn staat hij hierover in nauw contact met minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU) en wordt hij voortdurend door de veiligheidsdiensten geïnformeerd. Merz en Dobrindt bedankten de hulpdiensten en benadrukten dat de zaak met grote inzet moet worden opgehelderd en de verantwoordelijken moeten worden vervolgd.

Honderdduizenden mensen vierden Pride in Berlijn

Voorafgaand aan de aanslag hadden honderdduizenden mensen in Berlijn deelgenomen aan de CSD onder het motto „Haltung ist hot”, vrij vertaald: stelling nemen is aantrekkelijk. De jaarlijkse Christopher Street Day staat in het teken van de rechten en zichtbaarheid van lhbtiqa+’ers. De naam verwijst naar de gebeurtenissen rond de Stonewall Inn in New York. Nadat de politie daar op 28 juni 1969 een homobar binnenviel, volgden dagenlange confrontaties. Die gelden als een belangrijk beginpunt van de moderne lhbtiqa+-beweging.