Vijf jaar na de verwoestende overstromingen in West-Duitsland staat voor veel mensen vooral het Ahrdal symbool voor de ramp. Maar ook andere plaatsen werden zwaar getroffen. In Rheinbach, een stad in de deelstaat Noordrijn-Westfalen ten westen van Bonn, leven de herinneringen nog elke dag voort. Bewoners en nabestaanden vrezen dat hun verhaal langzaam uit het collectieve geheugen verdwijnt, terwijl de wederopbouw nog lang niet is voltooid.
Een ramp die diepe sporen naliet
Bij de vrijwillige brandweer van Rheinbach worden twee omgekomen collega’s herdacht. Hun helmen staan naast zwart-witfoto’s opgesteld als blijvend eerbetoon. Zij kwamen tijdens de overstromingen in juli 2021 om het leven.
Voor veel inwoners blijft de ramp onlosmakelijk verbonden met die persoonlijke verliezen. Toch merken zij dat Rheinbach nauwelijks wordt genoemd wanneer de overstromingen worden herdacht. De aandacht gaat meestal uit naar het zwaar getroffen Ahrdal, waarvan de beelden wereldwijd bekend werden.
‘Vergeten mag niet’
Martin Rick verloor zijn vader Josef Schwark tijdens de overstromingen. Hij werd in de kelder van zijn woning door het water verrast. Enkele dagen later zou een van zijn zoons kerkelijk trouwen.
Volgens Rick is de pijn nog altijd groot. Zijn vader was actief bij de jeugdbrandweer en stond bekend als iemand die altijd voor anderen klaarstond. Daarom vindt hij één boodschap belangrijker dan welke andere ook: de slachtoffers mogen niet worden vergeten.
De naam van zijn vader is gegraveerd in een grote herdenkingskaars die langs verschillende door de ramp getroffen plaatsen reist. De kaars is bedoeld als blijvend symbool van herinnering.
Gevoel van vergetelheid
Volgens Klaus Jansen van de vrijwilligersorganisatie Team Gedenken leeft in kleinere getroffen plaatsen een sterk gevoel dat zij buiten beeld zijn geraakt. Niet alleen bij de politiek, maar ook bij het grote publiek.
Bewoners merken geregeld dat zij eerst moeten uitleggen dat ook hun woonplaats zwaar door de overstromingen werd getroffen.
Wederopbouw duurt nog jaren
Hoewel veel schade inmiddels is hersteld, staat Rheinbach nog voor een enorme opgave. Volgens de gemeente is ongeveer 60 miljoen euro nodig voor de wederopbouw. Een deel van de financiering moet nog worden goedgekeurd. Tot nu toe is ongeveer zeven miljoen euro daadwerkelijk afgerekend.
Ook op een basisschool zijn de gevolgen nog zichtbaar. Van buiten oogt het gebouw grotendeels hersteld, maar delen van het souterrain kunnen nog altijd niet worden gebruikt. Ook een nieuwe schoolkantine moet nog worden gebouwd.
Van de 93 geplande herstelprojecten zijn er inmiddels 37 afgerond.
Bureaucratie en nieuwe crises
Volgens plaatsvervangend burgemeester Daniela Hoffmann wordt de wederopbouw vertraagd door langdurige vergunningsprocedures, beperkte financiële middelen en een tekort aan personeel. Daar kwamen de afgelopen jaren ook nieuwe uitdagingen bij, zoals de energiecrisis na de Russische invasie van Oekraïne en de aanhoudende economische tegenwind.
De gemeente wil beschadigde infrastructuur niet alleen herstellen, maar ook beter bestand maken tegen toekomstige extreme weersomstandigheden. Daardoor zijn veel projecten technisch ingewikkelder geworden en kosten zij meer tijd.
Herinneren én vooruitkijken
In Rheinbach zijn inmiddels onder meer kaarten ontwikkeld die de risico’s van hevige regenval in beeld brengen en is een gemeentelijk hoogwater- en regenwaterplan opgesteld. Toch zal de wederopbouw volgens de gemeente nog meerdere jaren duren.
Voor nabestaanden als Martin Rick is vooral belangrijk dat de ramp niet naar de achtergrond verdwijnt. Hij vreest dat uitstel gemakkelijk tot afstel leidt. Juist daarom blijft de boodschap in Rheinbach onverminderd actueel: vergeten mag niet.
Bron: Tagesshau: Fünf Jahre nach der Flut: “Man darf nicht vergessen”
