Wie zich in Duitsland ziek meldt, moet mogelijk straks al op de eerste ziektedag langs de huisarts voor een doktersverklaring. Dat is een van de opvallendste plannen van de Duitse regeringscoalitie van CDU/CSU en SPD. De coalitie wil daarmee het hoge ziekteverzuim aanpakken. Artsen, vakbonden en de oppositie waarschuwen echter dat de maatregel juist tot meer problemen kan leiden.
Ook wil de coalitie een einde maken aan de mogelijkheid om je telefonisch ziek te melden. Hoe de nieuwe regels er precies uit gaan zien, is nog niet bekend.
Wat verandert er?
Volgens de huidige Duitse wet moet een werknemer een werkgever direct informeren als hij of zij ziek is. Een doktersverklaring is pas verplicht wanneer de ziekte langer dan drie kalenderdagen duurt. Pas vanaf de vierde dag moet die verklaring worden overgelegd.
Werkgevers mogen nu al strengere regels hanteren en een doktersverklaring vanaf de eerste ziektedag eisen. Veel bedrijven doen dat ook.
De coalitie wil van die uitzondering de nieuwe standaard maken. In de toekomst zou iedere werknemer in principe vanaf de eerste ziektedag een verklaring van een arts moeten hebben, tenzij een werkgever bewust soepelere regels hanteert.
Arbeidsrechtdeskundigen verwachten daarom geen complete omwenteling, maar wijzen er wel op dat veel bedrijven hun arbeidsvoorwaarden waarschijnlijk zullen aanpassen zodra de wet verandert. Bestaande contracten blijven niet automatisch ongeldig, maar werkgevers kunnen de wetswijziging wel aangrijpen om hun regels aan te scherpen, zeggen de geraadpleegde arbeidsrechtspecialisten in de Berliner Morgenpost.
Waarom wil de regering dit?
De discussie draait om het relatief hoge ziekteverzuim in Duitsland. Werkgeversorganisaties vinden dat een verplichte doktersverklaring vanaf de eerste ziektedag helpt om misbruik tegen te gaan en spreken van een logisch onderdeel van een betrouwbaar controlesysteem.
Toch is niet iedereen ervan overtuigd dat de maatregel ook daadwerkelijk effect zal hebben. Deskundigen wijzen erop dat de Duitse verzuimcijfers de afgelopen jaren mede zijn gestegen doordat sinds 2023 de elektronische ziekmelding overal wordt gebruikt. Daardoor worden ziektegevallen vollediger geregistreerd dan vroeger.
Mogelijk juist langer ziek
Arbeidsrechtdeskundige Michael Fuhlrott waarschuwt voor een onbedoeld neveneffect. Werknemers die zich anders één of twee dagen thuis zouden uitzieken, kunnen nu al op de eerste dag naar de huisarts gaan. De kans bestaat dat zij vervolgens meteen voor een hele week worden ziekgemeld.
Volgens zijn collega Gregor Thüsing is het daarentegen goed verdedigbaar dat strengere regels mensen ontmoedigen om zich ten onrechte ziek te melden.
Huisartsen slaan alarm
Voor huisartsen zijn de plannen reden tot grote zorg. Vooral tijdens het griep- en verkoudheidsseizoen zitten wachtkamers volgens hen nu al vol.
Markus Blumenthal-Beier, voorzitter van de Duitse huisartsenvereniging, noemt de plannen in de Berliner Morgenpost zelfs “een ramp” voor de huisartsenpraktijken. Volgens hem zullen zij daardoor miljoenen extra patiënten moeten ontvangen, waardoor minder tijd overblijft voor mensen met ernstige of chronische aandoeningen.
Ook vakbonden en oppositie zijn kritisch
Niet alleen artsen zetten vraagtekens bij de plannen. Ook Stefan Schwartze (SPD), die binnen de Duitse regering verantwoordelijk is voor de belangen van patiënten, is kritisch. Hij wijst erop dat slechts een klein deel van alle ziekmeldingen nu telefonisch plaatsvindt. Als al die mensen voortaan naar de praktijk moeten komen, neemt volgens hem ook het risico op besmettingen toe.
De Duitse vakcentrale DGB vreest bovendien dat werknemers vaker ziek naar hun werk zullen gaan om een bezoek aan de huisarts te vermijden. Dat verschijnsel staat bekend als presenteïsme: doorwerken terwijl je eigenlijk ziek bent.
Ook de oppositie twijfelt aan het nut van de maatregel. Gezondheidswoordvoerder Janosch Dahmen van Bündnis 90/Die Grünen stelt dat er geen overtuigend wetenschappelijk bewijs is dat een verplichte doktersverklaring vanaf de eerste ziektedag leidt tot minder ziekteverzuim. Volgens hem kan de overheid beter investeren in preventie, het terugdringen van de werkdruk en het aanpakken van personeelstekorten.
Nog veel vragen open
Hoewel de coalitie de plannen heeft aangekondigd, is de uitwerking nog onduidelijk. Zo is nog niet bekend of videoconsulten mogelijk blijven en of artsen ook in de toekomst met terugwerkende kracht een doktersverklaring mogen afgeven.
Minister van Financiën Lars Klingbeil (SPD) probeerde de onrust inmiddels te temperen. Volgens hem mag de nieuwe regeling er niet toe leiden dat mensen ziek naar hun werk gaan of dat huisartsen hun werk niet meer goed kunnen doen. Daarmee lijkt de coalitie ruimte te laten voor aanpassingen voordat het voorstel daadwerkelijk in wetgeving wordt omgezet.
