De discussie over de toekomst van de Goebbels-villa speelt al langer. Eerder dit jaar maakte de Nederlandse journalist Joost Wilgenhof voor NPO DOC de audiodocumentaire Villa Propaganda, waarin hij de geschiedenis van het landhuis en mogelijke nieuwe bestemmingen onderzoekt. Nu ligt er een concreet plan op tafel om de villa om te vormen tot een centrum tegen antisemitisme en extremisme.
Dit plan moet nieuw leven brengen in de al jaren leegstaande Goebbels-villa aan de Bogensee in Brandenburg. Een internationale organisatie wil het voormalige landhuis van nazi-propagandaminister Joseph Goebbels omvormen tot een centrum dat zich richt op de bestrijding van antisemitisme, haat en extremistische propaganda. Dat maakte de Berliner Immobilienmanagement GmbH, die namens de deelstaat Berlijn betrokken is bij het beheer van het terrein, gisteren woensdag bekend.
Van propagandavilla naar educatief centrum
Het initiatief komt van het Counter Extremism Project (CEP), een internationale non-profitorganisatie met hoofdzetel in New York die extremisme bestrijdt. De organisatie wil zich uitsluitend richten op de monumentale villa die speciaal voor Goebbels werd gebouwd tijdens het nationaalsocialistische regime. Volgens CEP-directeur Hans-Jakob Schindler is het de bedoeling om juist de symbolische betekenis van de plek om te keren.
In de villa zouden in de toekomst tentoonstellingen, evenementen en educatieve activiteiten plaatsvinden. Daarnaast wil het centrum zich actief bezighouden met de bestrijding van online propaganda van extremisten, terroristen en antisemieten.
Ervaring met vergelijkbaar project
CEP heeft eerder al een vergelijkbaar project gerealiseerd. De organisatie verwierf de voormalige villa van Rudolf Höß, de commandant van concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz, en richtte daar een onderzoekscentrum tegen antisemitisme en extremisme in.
Voor het project in Brandenburg krijgt CEP steun van de internationaal bekende architect Daniel Libeskind. Hij zou bereid zijn een eventuele verbouwing van de Goebbels-villa te begeleiden. Libeskind ontwierp eerder het gebouw van het Joods Museum in Berlijn.
Al 26 jaar leegstand en verval
De Goebbels-villa maakt deel uit van een groter terrein aan de Bogensee bij de gemeente Wandlitz, ten noorden van Berlijn. Het terrein is eigendom van de deelstaat Berlijn en staat al 26 jaar leeg. In die periode raakten de gebouwen steeds verder in verval. Volgens CEP ligt er al ongeveer een jaar een uitgewerkt gebruiksconcept op tafel bij de Berlijnse autoriteiten.
De Berlijnse minister van Financiën Stefan Evers noemde het voorstel een interessante optie. Voor Berlijn is volgens hem vooral van belang dat een toekomstige bestemming recht doet aan de historische betekenis van de locatie en op lange termijn financieel haalbaar is.
Ook de Brandenburgse antisemitismecommissaris Andreas Büttner spreekt zijn steun uit voor het plan. Hij wijst erop dat Berlijn jaarlijks aanzienlijke bedragen kwijt is aan onderhoud en herstel van de leegstaande villa.
Ook belangstelling van de Bundeswehr
Het is nog niet duidelijk wat er met de rest van het terrein gaat gebeuren. Eerder dit jaar toonde ook het Duitse leger (Bundeswehr) belangstelling voor delen van het complex. Daarbij werd echter expliciet uitgesloten dat de Goebbels-villa zelf een militaire functie zou krijgen.
In januari werd een groot gebouw uit de DDR-tijd op het terrein zwaar beschadigd door brand. Daarbij stortte een deel van het dak in. De Goebbels-villa bleef bij die brand ongedeerd. Het plan van CEP is voorlopig nog afhankelijk van de instemming van de betrokken overheden en de gemeente Wandlitz.
