Na dertig jaar is het voorbij: de iconische ‘Koninginnedag’ in de Berlijnse queer bar ‘Hafen’ is vond voor het laatst plaats. Volgens een reportage van de Berliner Morgenpost (betaalmuur) groeide het evenement uit tot een belangrijk symbool van zichtbaarheid binnen de LHBTQ+-gemeenschap in de Duitse hoofdstad.
Nederlandse traditie krijgt Berlijnse twist
Het feest ontstond begin jaren negentig. Een Nederlandse medewerker van de bar had het idee opperde om de toenmalige Koninginnedag als themafeest te gebruiken. Wat begon als een eenmalige gimmick, kreeg al snel een eigen leven. Sinds 1995 werd de rol van ‘koningin’ vertolkt door één en dezelfde persoon: Chrille Fritz. Dertig jaar lang was hij het gezicht – of beter gezegd: het mysterie – achter de monarch die jaarlijks op 30 april haar opwachting maakte in Schöneberg, het hart van de Berlijnse queer scene.
Een theatrale entree
De laatste editie verliep zoals altijd groots en ceremonieel. Onder luid getoeter arriveerde de ‘koningin’ in een klassieke Cadillac, compleet met kroon op de motorkap en een rode loper. Toeschouwers juichten, zongen en filmden het moment. Zelfs Nederlandse invloeden bleven zichtbaar: er klonk spontaan het Wilhelmus uit het publiek.
Binnen in de bar volgde een traditioneel programma met onder meer een wals, operazang en een symbolische troonsbestijging. Een mengeling van camp, theater en ritueel die de afgelopen decennia kenmerkend werd voor het evenement.
Waarom het nu stopt
Volgens Fritz zelf is het moment gekomen om afscheid te nemen. Al jaren speelde de gedachte om te stoppen, maar pas bij het dertigjarig jubileum voelde het juist. Opvallend is dat hij zijn identiteit altijd bewust verborgen hield. De ‘koningin’ moest een rol blijven, geen persoon. Die anonimiteit droeg bij aan de mythevorming rond het evenement.
Meer dan een feest
De ‘Koninginnedag’ was meer dan alleen een uitbundig feest. Volgens oprichter Ulrich Simontowitz stond het evenement symbool voor zichtbaarheid en zelfexpressie. Hij waarschuwt voor een ontwikkeling waarbij queer gemeenschappen zich weer meer zouden moeten terugtrekken uit het openbare leven. Juist daarom blijft zichtbaarheid volgens hem essentieel.
Berlijn geldt nog altijd als een van de meest vrije steden ter wereld, maar die vrijheid is volgens hem niet vanzelfsprekend.
Grenzen opzoeken
Opvallend: het evenement werd nooit officieel aangemeld bij de autoriteiten. Toch kon het jarenlang plaatsvinden, mede dankzij goede contacten met de lokale overheid. Volgens Simontowitz hoort het opzoeken van grenzen bij een gezonde democratie. Niet als provocatie om de provocatie, maar als manier om ruimte te claimen en zichtbaar te blijven.
Einde van een tijdperk
Met het afscheid van de ‘koningin’ komt ook een einde aan een unieke traditie in het Berlijnse nachtleven. Wat blijft, is de herinnering aan een feest dat begon met een Nederlandse knipoog en uitgroeide tot een cultureel fenomeen.
Zo zag Koninginnedag er eerder uit
In deze video uit 2012 is te zien hoe uitbundig Koninginnedag in bar Hafen in Berlijn werd gevierd:
