De discussie over mogelijke contacten tussen de christendemocratische EVP-fractie in het Europees Parlement en een fractie waar ook de AfD deel van uitmaakt, blijft in Duitsland politieke reacties oproepen. Politici van de CDU in de deelstaat Noordrijn-Westfalen benadrukken dat samenwerking met extreemrechtse partijen uitgesloten is. Eerder schreef Duitsland Vandaag al over de controverse rond een WhatsApp-groep waarin parlementsleden over migratiewetgeving overlegden.
CDU-secretaris-generaal Paul Ziemiak verklaarde maandag dat samenwerking met rechtsextremistische politici of partijen strijdig is met de principes van zijn partij. Ook bondskanselier Friedrich Merz liet via een woordvoerder weten dat stabiele meerderheden in het Europees Parlement volgens hem in het politieke midden moeten worden gezocht. CSU-leider Markus Söder sprak van een “verontrustende” ontwikkeling.
De reacties volgen op een bericht van persbureau dpa dat de EVP-fractie, waar CDU en CSU deel van uitmaken, in Brussel nauwer contact zou hebben gehad met rechtse fracties dan eerder bekend was.
WhatsApp-groep rond migratiewetgeving
Volgens het dpa-onderzoek zouden leden van verschillende fracties in het Europees Parlement, onder meer via een WhatsApp-groep, hebben samengewerkt aan een wetsvoorstel om het Europese migratiebeleid te verstrengen. Daarbij zou ook contact zijn geweest met de fractie Europa van Soevereine Naties (ESN), waarin onder andere de AfD is vertegenwoordigd. Kort na deze gesprekken kreeg het voorstel in de bevoegde commissie van het Europees Parlement een meerderheid.
De CDU-Europarlementariër Stefan Berger uit Viersen ontkende dat er sprake is van politieke samenwerking met de AfD. Volgens hem zijn er geen CDU-afgevaardigden die bewust chatgroepen met AfD-politici onderhouden. Contact kan volgens hem hooguit op technisch niveau plaatsvinden, bijvoorbeeld rond de organisatie van commissievergaderingen.
Tegelijk benadrukte Berger dat de zogenoemde “brandmuur” tegen samenwerking met de AfD geen excuus mag worden om noodzakelijke politieke beslissingen te blokkeren.
Samenwerking met andere rechtse fracties
Hoewel Berger structurele samenwerking met de AfD ontkent, gaf hij wel aan dat de EVP in het Europees Parlement regelmatig samenwerkt met andere fracties rechts van het politieke midden. Zo noemde hij de Europese Conservatieven en Hervormers (EKR), waartoe onder meer de partij Fratelli d’Italia van de Italiaanse premier Giorgia Meloni behoort.
Volgens Berger is er geen “continue samenwerking” met de groep Patriotten voor Europa, waarin onder meer de Franse partij Rassemblement National van Marine Le Pen zit.
Kritiek van SPD en liberalen
Andere Duitse partijen reageren kritisch op de berichten. De liberale Europarlementariër Marie-Agnes Strack-Zimmermann (FDP) stelde dat men geen politieke meerderheden moet organiseren met krachten die volgens haar de Europese democratie ondermijnen.
De SPD sprak van een “schandalige gang van zaken” en eiste uitleg van EVP-fractievoorzitter Manfred Weber (CSU). Weber zelf reageerde terughoudend en zei dat hij als fractievoorzitter de politieke koers bepaalt, maar geen controle heeft over chatgroepen van medewerkers.
Politicoloog ziet bredere strategie
Volgens politicoloog Stefan Marschall van de Universiteit Düsseldorf past de ontwikkeling in een bredere strategie van de EVP in het Europees Parlement. De grootste fractie in het parlement zou volgens hem steeds vaker proberen om politieke doelen te realiseren met steun van partijen rechts van het politieke midden.
Tegelijk benadrukt Marschall dat de situatie in Brussel ingewikkelder is dan in de Duitse nationale politiek. In het Europees Parlement moeten vaak wisselende meerderheden worden gevormd met fracties die uit zeer verschillende nationale partijen bestaan.
Binnen de CDU verwacht hij daarom in de toekomst uiteenlopende interpretaties van de zogenaamde “brandmuur” tegen extreemrechts, afhankelijk van regio en politiek niveau.
Spanningen binnen de CDU
Voor de CDU-leiding in Noordrijn-Westfalen, onder minister-president Hendrik Wüst, kan de kwestie politiek gevoelig worden. Wüst heeft de AfD eerder openlijk een “Nazi-partij” genoemd. Volgens politicoloog Marschall zal de discussie over de omgang met de AfD binnen de CDU waarschijnlijk verder oplaaien, vooral na de komende deelstaatverkiezingen in Oost-Duitsland.
