Een historische stap in de Duitse pers
De Duitse krant taz (voluit die tageszeitung) neemt afscheid van haar dagelijkse papieren uitgave. Vanaf oktober 2025 verschijnt de krant alleen nog digitaal – een primeur in Duitsland. Alleen de weekendkrant wochentaz blijft op papier bestaan.
De redactie zelf noemt de verandering de “Seitenwende” – letterlijk: een omslag, een nieuwe bladzijde. En dat is het ook in symbolische zin: voor het eerst zet een landelijk dagblad in Duitsland de stap naar een volledig digitaal bestaan.
Van idealistische drukpers tot digitale pionier
De taz werd eind jaren zeventig opgericht als alternatief, links dagblad dat onafhankelijk wilde blijven van uitgevers en reclame. Ook nu blijft ze die lijn trouw: de krant is eigendom van een coöperatie van meer dan 20.000 leden.
Al in 2019 begon de voorbereiding op de overgang. Abonnees kregen toen de vraag of ze mee wilden overstappen naar een digitale editie. Een derde dreigde destijds op te zeggen. Daarom zette de redactie alles op alles om de overgang soepel te laten verlopen.
Lezers kregen technische hulp, persoonlijke uitleg, en zelfs tablets bij een digitaal abonnement. Dat heeft geholpen: volgens directeur Aline Lüllmann zegt nu nog maar twaalf procent van de abonnees op. “Dat is veel minder dan we hadden gevreesd,” zegt ze.
Waarom het papier niet langer houdbaar is
De krant heeft nog zo’n 14.000 abonnees die de papieren editie lezen, maar dat aantal loopt al jaren terug. De kosten voor druk en verspreiding zijn ondertussen flink gestegen.
Hoofdredacteur Barbara Junge zegt dat het besluit pijnlijk maar noodzakelijk was:
“Het doet ons om iedere lezer en lezeres pijn, maar we kunnen de krant niet meer elke dag drukken én bezorgen.”
De meeste lezers lezen de taz al digitaal. Volgens de redactie is dit daarom het juiste moment om de stap te zetten: nu het nog uit overtuiging kan, niet uit nood.
Lezers en medewerkers moesten wennen
De beslissing werd niet van bovenaf genomen. De taz is een coöperatie, en dus werd er intensief gediscussieerd. Sommige medewerkers en leden vreesden verlies van identiteit of traditie. Toch bleef het uitgangspunt dat niemand zijn baan zou verliezen.
Die open discussie past bij de krant, die zichzelf altijd als een collectief project heeft gezien. Solidariteit is een sleutelwoord in het DNA van de taz.
Wat verandert er concreet?
De taz verschijnt voortaan als e-paper, via een app of browser. Alleen in het weekend kunnen lezers nog een papieren editie ontvangen.
De gratis maandelijkse bijlage Le Monde diplomatique – een vertaling van het bekende Franse maandblad – verdwijnt eveneens uit de gedrukte krant, maar blijft beschikbaar in digitale vorm, mét luisterversie.
Wie graag papier houdt, kan voor € 39,60 per jaar een apart abonnement nemen op de papieren Le Monde diplomatique.
De bredere mediacrisis in Duitsland
Volgens het Bundesverband der Digitalpublisher und Zeitungsverleger (BDZV) daalt de papieren oplage van Duitse dagbladen al jaren. In 2024 was de daling maar liefst negen procent ten opzichte van het jaar ervoor.
De kosten voor druk en bezorging stijgen, terwijl adverteerders zich meer richten op online platforms. De taz is dus niet de enige krant die nadenkt over alternatieven, maar wel de eerste die de stap volledig durft te zetten.
Christian Eggert van de BDZV noemt het e-paper “een brugproduct” tussen oud en nieuw: het combineert de vertrouwde krantvorm met digitale verspreiding.
Wat betekent dit voor de democratie?
Journalistiek hoogleraar Klaus Meier van de Katholieke Universiteit Eichstätt waarschuwt dat de verschraling van de lokale pers een gevaar vormt voor de democratie.
“In de Verenigde Staten bestaan hele regio’s zonder onafhankelijke dagbladen. Die leegte wordt opgevuld door propaganda en sociale media, en dat leidt tot polarisatie,” zegt Meier.
Hij pleit voor steun aan lokale journalistiek, zoals in Finland, waar de overheid regionale media subsidieert. Ook Duitse uitgevers zouden, volgens hem, betaalbare en toegankelijke modellen moeten bieden, zodat informatie niet alleen voor een elite bereikbaar blijft.
Een mogelijke toekomst: weekkrant en digitaal
Meier ziet één model dat kansrijk is: een combinatie van digitale dagelijkse updates en een wekelijkse, papieren krant met verdieping. De taz volgt dat pad met haar wochentaz — een weekenduitgave met achtergrondverhalen en analyses.
De hoogleraar verwacht zelfs een heropleving van de weekkrant. „Mensen willen zich in het weekend verdiepen, zonder de dagelijkse nieuwsdrukte,” zegt hij.
Een stap vooruit – of het begin van het einde?
Of de taz voorloper of uitzondering is, moet nog blijken. Andere uitgevers volgen de experimenten nauwlettend. Als de overstap financieel slaagt en lezers behouden blijven, kan dit model navolging krijgen.
Voorlopig markeert de stap van de taz het einde van een tijdperk – en misschien het begin van een nieuw hoofdstuk in de Duitse journalistiek.
