De Berlijnse regering wil kinderen en jongeren beter beschermen tegen de risico’s van internet en sociale media. Dat moet gebeuren via een aanpassing van de wet op de jeugdzorg. Het wetsvoorstel is eind maart in eerste instantie goedgekeurd en wordt de komende maanden verder behandeld. De plannen richten zich niet alleen op bescherming, maar ook op opvoeding: jongeren moeten bewuster leren omgaan met digitale media.
Alleen ‘geschikte’ media in jeugdzorg
Een belangrijk onderdeel van het voorstel is dat instellingen voor jeugdzorg voortaan alleen nog media en digitale content mogen aanbieden die passend zijn voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Inhoud die schadelijk kan zijn of jongeren overprikkelt, moet worden geweerd.
Volgens staatssecretaris voor Jeugdzaken Falko Liecke (CDU, christendemocratische partij) is het doel niet om gedrag volledig te sturen, maar om richting te geven. De wet moet vooral een pedagogisch kader bieden en de zogenoemde mediawijsheid versterken.
Daarnaast wil de stad nieuwe richtlijnen ontwikkelen om ook ouders beter te informeren en risico’s zoals jeugdgeweld en extremisme tegen te gaan.
Breder debat over sociale media en leeftijdsgrenzen
Het Berlijnse initiatief staat niet op zichzelf. In Duitsland wordt al langer gediscussieerd over strengere regels voor sociale media en de bescherming van jongeren online. In december vorig jaar werd daarbij al gekeken naar mogelijke leeftijdsgrenzen en internationale voorbeelden zoals Australië.
Lees ook: bescherming van kinderen online: Duitsland overweegt strengere regels voor sociale media.
Onder anderen bondspresident Frank-Walter Steinmeier en meerdere Duitse minister-presidenten hebben zich inmiddels uitgesproken voor een minimumleeftijd voor sociale media. Ook binnen de Europese Unie wordt gewerkt aan regels voor platforms zoals TikTok en Instagram.
Omvang van het probleem
De achtergrond van de plannen is zorgwekkend. Volgens een studie van de zorgverzekeraar DAK en het Universitair Medisch Centrum Hamburg-Eppendorf vertoont ongeveer 25 procent van de 10- tot 17-jarigen risicovol of problematisch mediagebruik. Dat komt neer op zo’n 1,3 miljoen kinderen en jongeren in Duitsland.
Meer aandacht voor jeugdcriminaliteit
De wetswijziging gaat verder dan alleen online bescherming. Berlijn wil ook de aanpak van jeugdcriminaliteit versterken.
Zo moeten in de jeugdzorg gespecialiseerde teams komen die zich richten op preventie en interventie bij jongeren die strafbare feiten plegen. Daarbij wordt voortgebouwd op een model uit de Berlijnse wijk Neukölln, waar al langer wordt gewerkt met een speciaal team voor jeugdcriminaliteit. Het doel is te voorkomen dat jongeren afglijden naar herhaald of ernstig crimineel gedrag. Tegelijk moet de samenwerking tussen jeugdzorg en veiligheidsinstanties worden verbeterd.
Aanleiding: schokkende zaak in Neukölln
De plannen krijgen extra gewicht door een recente zaak in de Berlijnse wijk Neukölln. Daar zou een 16-jarig meisje in een jeugdinrichting zijn verkracht en vervolgens zijn gechanteerd met beelden van het misdrijf.
De zaak leidde tot kritiek op de manier waarop instanties hebben gehandeld. Zo zou een medewerker van het jeugdzorgkantoor aanvankelijk geen aangifte hebben gedaan om mogelijke stigmatisering van verdachten met een migratieachtergrond te voorkomen. Volgens staatssecretaris Liecke onderstreept deze zaak het belang van duidelijke structuren en snelle interventie.
Verplichte kindbeschermingsteams
Een andere maatregel is dat elk van de twaalf Berlijnse stadsdelen een speciaal kindbeschermingsteam moet krijgen. Die teams moeten snel kunnen ingrijpen bij acute problemen. Op dit moment bestaan zulke teams nog niet overal. Met de wetswijziging wil de stad ervoor zorgen dat deze voorzieningen structureel worden ingebed en niet afhankelijk zijn van lokale bezuinigingen.
Hoe nu verder?
Het wetsvoorstel wordt in april besproken door de burgemeesters van de Berlijnse stadsdelen, verenigd in de zogeheten Raad van Burgemeesters en moet daarna opnieuw door de Berlijnse regering worden goedgekeurd. Vervolgens gaat het naar het Abgeordnetenhaus (het deelstaatparlement van Berlijn), waar het definitief wordt behandeld.
Wil jij de volgende brief ook in je mailbox?
Ontvang elke maand een persoonlijke Berlijnse Brief — gratis en exclusief in je inbox.
Let op: Heb je geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer dan even je spambox – het kan zijn dat onze mail daar per ongeluk is beland.
