160 mensen uit Afghanistan zijn dinsdag met een door de Duitse regering georganiseerde chartervlucht in Berlijn aangekomen. Het gaat om vrouwen, mannen en kinderen die na de machtsovername door de Taliban in 2021 een toezegging hadden gekregen binnen Duitse opnameprogramma’s voor bijzonder kwetsbare personen.
De vlucht vertrok vanuit Islamabad in Pakistan, waar de betrokkenen soms al jaren wachtten op veiligheidscontroles en visa. Na aankomst in Berlijn worden zij verdeeld over de verschillende Duitse deelstaten.
Wachten in Pakistan
Volgens het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken gaat het om 154 mensen uit het zogeheten Bundesaufnahmeprogramm (federaal opnameprogramma voor kwetsbare Afghanen). Daarnaast was ook een voormalige lokale medewerker van de Duitse overheid aan boord, samen met vijf familieleden.
Daarmee wachten in Pakistan nog altijd 76 voormalige lokale medewerkers die voor Duitse instanties hebben gewerkt en 465 andere Afghanen met een toezegging uit het federale opnameprogramma op een visum voor Duitsland.
Politieke koerswijziging
Na de machtsovername van de Taliban beloofde Duitsland via in totaal vier programma’s hulp aan voormalige lokale medewerkers en andere mensen die gevaar lopen, zoals journalisten en mensenrechtenactivisten. In het huidige coalitieakkoord van CDU/CSU en SPD is echter vastgelegd dat vrijwillige federale opnameprogramma’s zoveel mogelijk worden beëindigd en dat er geen nieuwe programma’s meer komen.
Toch moesten de autoriteiten opnieuw mensen laten inreizen, nadat rechtbanken hadden geoordeeld dat toezeggingen binnen het Bundesaufnahmeprogramm juridisch bindend zijn. Voor andere programma’s geldt dat niet: die toezeggingen worden als politiek, en dus niet afdwingbaar, beschouwd.
Afwijzingen zorgen voor kritiek
Deze week kregen honderden Afghanen in Pakistan te horen dat hun eerdere toezegging is ingetrokken. Dat gold ook voor mensen die op zogeheten mensenrechtenlijsten en overbrückingslijsten (tijdelijke beschermingslijsten) stonden, evenals voor voormalige lokale medewerkers die voor Duitse instanties hadden gewerkt. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt gaat het om ongeveer 600 personen zonder rechtsgeldige opnamebelofte. Zij kregen financiële hulp aangeboden om terug te keren naar Afghanistan of naar een ander land dat hen wil opnemen.
De afwijzingen leiden tot felle kritiek van Bündnis 90/Die Grünen en Die Linke. In verschillende commissies van de Bondsdag wordt het onderwerp deze week besproken.
Protesten aangekondigd
Mensenrechtenorganisaties hebben protesten voor het parlementsgebouw in Berlijn aangekondigd. Zij eisen dat Afghanen met een toezegging onmiddellijk uit Pakistan worden geëvacueerd en dat veiligheidscontroles voor andere kwetsbare personen sneller worden afgerond. Tot de organisaties behoren onder meer Amnesty International Duitsland, Pro Asyl, Kabul Luftbrücke en Terre des Hommes.
De tijd dringt: Pakistan heeft Duitsland tot het einde van het jaar gegeven om de opnameprocedures af te ronden. Daarna dreigt uitzetting naar Afghanistan, al is de grens momenteel gesloten.
