Terwijl de grootschalige Russische invasie van Oekraïne binnenkort vier jaar duurt, blijft de oorlog miljoenen mensen raken – ook ver buiten het front. In Leipzig maakt de Oekraïense kunstenaar Anna Perepechai met haar tentoonstelling Tears of Things zichtbaar wat oorlog en migratie met mensen doen. Niet in cijfers of geopolitieke analyses, maar via persoonlijke herinneringen, familiefoto’s en alledaagse voorwerpen. De expositie is te zien in Kunstraum D21 in de deelstaat Saksen en maakt deel uit van het fotofestival f/stop Fotomonat.
Wat oorlog doet met herinneringen
Op een muur in de expositieruimte in Leipzig wordt een korte video geprojecteerd. Te zien is de ingang van een woonhuis in het noorden van Oekraïne, gefilmd door een beveiligingscamera. Plots klinkt het zware gebrom van een Russische gevechtsdrone. Voor de familie van Perepechai is dat al vier jaar dagelijkse realiteit.
Met haar tentoonstelling wil de kunstenaar laten zien wat zich “van binnen” afspeelt bij mensen die oorlog meemaken. Hoe nestelen angst en verlies zich in herinneringen? Wat gebeurt er met je identiteit als je moet vluchten?
De titel Tears of Things – “Tranen van dingen” – verwijst naar objecten die herinneringen dragen: foto’s, brieven, kledingstukken. In 2022 nam Perepechai twee koffers vol familiebezittingen mee van Oekraïne naar Leipzig. Haar geboortestad was net heroverd op Russische troepen, maar de dreiging bleef voelbaar. Uit angst dat alles opnieuw verloren kon gaan, begon ze een familiearchief aan te leggen.
Van Euromaidan tot luchtalarm
Een belangrijk deel van de tentoonstelling bestaat uit foto’s die Perepechai de afgelopen twaalf jaar maakte. Ze documenteerde de protesten tijdens de Euromaidan in 2013 en 2014, toen honderdduizenden Oekraïners de straat op gingen tegen corruptie en vóór een pro-Europese koers. Die periode markeerde het begin van een langdurig conflict met Rusland.
Ook toont ze een zelfportret met haar familie in een schuilkelder. Het zijn intieme beelden die laten zien hoe oorlog binnendringt in het privéleven. Volgens Perepechai is het niet eenvoudig om dit werk te tonen: wie zulke beelden exposeert, stelt zich kwetsbaar op. Toch ziet zij dat als een noodzakelijke stap – ook om het politieke karakter van haar kunst te benadrukken.
Duitse context: migratie en integratie
Perepechai woont sinds 2014 in Duitsland. Ze kwam eerst als vrijwilliger naar Dresden, studeerde later in Weimar en studeerde fotografie aan de Hochschule für Grafik und Buchkunst in Leipzig. Haar levensloop weerspiegelt een bredere ontwikkeling: Duitsland werd na 2022 het belangrijkste opvangland voor Oekraïense vluchtelingen binnen de EU.
In deelstaten als Saksen, waar het politieke debat over migratie vaak scherp is – onder meer door de sterke positie van rechts-populistische partijen als Alternative für Deutschland (AfD) – krijgt een tentoonstelling als deze extra betekenis. Ze confronteert bezoekers met de menselijke realiteit achter abstracte discussies over opvang, integratie en kosten.
Het thema van het fotofestival dit jaar is “Alien” – vervreemding. Dat past bij Perepechai’s werk, dat draait om het gevoel van vreemdeling zijn in een ander land, maar ook om de vervreemding van het eigen thuisland door oorlog.
Een persoonlijke wens
De komende maanden staan nieuwe projecten op de planning voor Perepechai, onder meer een groepstentoonstelling in het Museum der bildenden Künste in Leipzig. Maar haar grootste wens is eenvoudiger: opnieuw naar huis reizen en haar familie in Oekraïne fysiek kunnen omarmen.
Tentoonstelling Tears of Things
Anna Perepechai
20 februari – 15 maart 2026
Kunstraum D21
Demmeringstraße 21
04277 Leipzig-Lindenau
Openingstijden: zaterdag en zondag 15.00–19.00 uur en op afspraak
