De waterstand van de Rijn bij Keulen is tot een historisch dieptepunt gedaald. Zaterdagmiddag werd bij de meetlocatie in de stad een peil van 67 centimeter geregistreerd. Daarmee kwam de waterstand twee centimeter lager uit dan het vorige laagterecord uit 2018.
De aanhoudende droogte heeft ook gevolgen voor het goederenvervoer. Binnenvaartschepen kunnen nog maar een klein deel van hun normale lading meenemen. Daardoor stijgen de transportkosten voor de Duitse industrie sterk.
Ook laagwater in Düsseldorf en bij Kaub
Niet alleen bij Keulen staat de Rijn uitzonderlijk laag. In Düsseldorf werd zaterdagmiddag een waterstand van 23 centimeter gemeten. Daarmee werd het eerdere laagterecord uit 2018 geëvenaard. Bij Kaub, tussen Koblenz en Mainz, zakte het peil vrijdag tot 25 centimeter. Zaterdag was de waterstand daar weer iets gestegen tot 30 centimeter.
Bovenstrooms van Koblenz liepen de waterstanden na regenval al langzaam op. Ook bij Keulen werd een lichte stijging verwacht. Bij meetpunten ten noorden van Koblenz daalde het water zaterdag aanvankelijk nog verder. De genoemde peilstanden geven overigens niet aan hoe diep de Rijn op die plaatsen werkelijk is. Ze worden gemeten ten opzichte van een vooraf vastgesteld nulpunt.
Laagwater op de Rijn raakt goederenvervoer
De Rijn is een van de belangrijkste transportroutes van Europa. Over de rivier worden onder meer graan, mineralen, ertsen, steenkool en olieproducten vervoerd. Door het lage water kunnen vrachtschepen momenteel volgens Roberto Spranzi van de binnenvaartcoöperatie DTG nog maar ongeveer 20 procent van hun normale capaciteit benutten. De organisatie vertegenwoordigt ongeveer honderd vrachtschepen.
Voor dezelfde hoeveelheid vracht zijn daardoor vier tot vijf keer zoveel schepen nodig. Dat verhoogt de kosten voor de Duitse industrie, die al moeite heeft om economisch te herstellen. Ook de transportprijzen zijn sterk gestegen. Het vervoer met tankschepen van Rotterdam naar Karlsruhe kostte donderdag volgens handelaren 145 tot 150 euro per ton. Eind juni was dat nog ongeveer 45 euro.
Duizenden extra tankwagens nodig
Econoom Thilo Schaefer van het Institut der deutschen Wirtschaft, een economisch onderzoeksinstituut, waarschuwt dat het vrachtvervoer over de Rijn zeer gevoelig is voor dalende waterstanden.
Wanneer schepen minder kunnen laden, wordt vervoer duurder en neemt de druk op het spoor en de weg toe. Wanneer de binnenvaart volledig zou uitvallen, zouden volgens Schaefer dagelijks ongeveer 3.000 extra tankwagens nodig zijn. Die capaciteit is volgens hem niet beschikbaar.
Discussie over aanpassing van de Rijn
Christoph Ploß, binnen de Duitse regering verantwoordelijk voor maritieme aangelegenheden, pleit daarom voor een snellere verbetering van de vaarwegen. Volgens de CDU-politicus mag het laagwater geen rem worden op de Duitse economie.
De regeringscoalitie van CDU/CSU en SPD heeft al besloten tot een versnelde aanpak van werkzaamheden aan de Beneden- en Midden-Rijn. Ploß wil dat deze plannen snel worden uitgevoerd. In de begrotingsplannen van de regering is extra geld voor de Duitse waterwegen opgenomen.
Over de manier waarop de Rijn moet worden aangepast, bestaat echter verschil van mening. Mona Neubaur, minister van Economische Zaken van de deelstaat Noordrijn-Westfalen, ziet niets in het verdiepen van de vaargeul over het gehele riviertraject. Ze staat wel open voor plaatselijke ingrepen.
Aanhoudende droogte in Duitsland
De uitzonderlijk lage waterstanden worden veroorzaakt door de langdurige droogte in grote delen van Duitsland. Ook andere rivieren hebben daarmee te maken. Volgens wetenschappelijk onderzoek neemt door de voortschrijdende klimaatverandering de kans op dergelijke extreme weersomstandigheden toe.
