Nog een maand voor de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt is een nieuw economisch onderzoek verschenen dat kritisch is over de financiële haalbaarheid van het verkiezingsprogramma van de AfD. Volgens het Leibniz-Instituut voor Economisch Onderzoek Halle (IWH) zou een regering die het programma volledig uitvoert jaarlijks minimaal 2,5 miljard euro tekortkomen. Bekijk het persbericht van het IWH (Duits).
De verkiezingen in de Oost-Duitse deelstaat vinden plaats op 6 september. In recente peilingen staat de AfD met ruime voorsprong bovenaan en de partij hoopt er voor het eerst de minister-president van een Duitse deelstaat te leveren.
Minstens 2,5 miljard euro extra nodig
Voor hun analyse vergeleken de onderzoekers het verkiezingsprogramma van de AfD met de huidige begroting van Saksen-Anhalt. Zij identificeerden 136 maatregelen met financiële gevolgen. Van slechts 28 daarvan konden de kosten betrouwbaar worden berekend op basis van officiële cijfers.
Die maatregelen leiden volgens het IWH al tot extra uitgaven van ongeveer 1,6 miljard euro per jaar. Daar komt bij dat de AfD nieuwe schulden afwijst. Omdat in de huidige begroting al rekening is gehouden met een beperkte nieuwe lening, loopt de totale financieringsbehoefte volgens de onderzoekers op tot ongeveer 2,5 miljard euro per jaar.
Besparingen dekken slechts klein deel
De AfD noemt in haar verkiezingsprogramma ook verschillende bezuinigingen. Volgens de onderzoekers leveren die, zelfs bij een ruime interpretatie, ongeveer 243 miljoen euro per jaar op. Daarmee zou nog geen tien procent van de extra uitgaven zijn gedekt.
Het instituut wijst erop dat veel voorgestelde besparingen moeilijk of nauwelijks uitvoerbaar zijn. Zo zou de deelstaat vrijwel alle uitgaven voor asiel- en vreemdelingenbeleid moeten schrappen om de genoemde besparingen daadwerkelijk te realiseren. Bovendien hangen veel van die kosten af van landelijke ontwikkelingen waarop een deelstaatregering weinig invloed heeft.
Werkelijke kosten mogelijk hoger
Volgens het IWH is de berekening bewust voorzichtig opgesteld. Alleen maatregelen waarvan de kosten met officiële gegevens konden worden onderbouwd, zijn meegenomen. Tal van andere plannen zijn buiten beschouwing gelaten omdat daarvoor onvoldoende betrouwbare gegevens beschikbaar zijn.
Daardoor vormen de berekende extra uitgaven volgens de onderzoekers een ondergrens. De werkelijke kosten van het verkiezingsprogramma kunnen dus nog aanzienlijk hoger uitvallen.
Ook andere manieren om het tekort te dichten zien de onderzoekers nauwelijks. De AfD wil geen nieuwe schulden aangaan en sluit belastingverhogingen uit. Daarnaast wil de partij sommige belastingen juist verlagen. Volgens het IWH is het bovendien niet realistisch om te verwachten dat extra economische groei het begrotingstekort kan opvangen.
Onderzoek verschijnt vlak voor verkiezingen
Hert onderzoek verschijnt ongeveer een maand voor de verkiezingen van 6 september. Volgens de meest recente peiling van Infratest dimap staat de AfD op 41 procent, gevolgd door de CDU met 24 procent. Peilingen geven een momentopname weer en zijn geen voorspelling van de uiteindelijke verkiezingsuitslag.
