De regeringscoalitie in de Duitse deelstaat Thüringen is verder verzwakt door een breuk binnen het Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW). Drie parlementsleden verlaten zowel de partij als de BSW-fractie en beginnen een nieuwe partij. Daardoor beschikt de coalitie van CDU, BSW en SPD voortaan over minder zetels dan de gezamenlijke oppositie.
Stefan Wogawa, Dirk Hoffmeister en Roberto Kobelt maakten woensdag bekend dat zij uit het BSW stappen, maar hun zetel in het deelstaatparlement behouden. De BSW-fractie krimpt daardoor van vijftien naar twaalf leden.
De drie hebben volgens Hoffmeister inmiddels een nieuwe partij opgericht onder de naam Deine Stimme zählt (Jouw stem telt). Ook willen zij in het parlement onder die naam een eigen groep vormen. De nieuwe partij heeft vooralsnog minder dan tien leden.
Breuk binnen BSW in Thüringen
De drie vertrekkers keren zich vooral tegen de koers van de landelijke BSW-leiding. Volgens informatie van persbureau dpa is daarover al langer grote onvrede.
Wogawa, Hoffmeister en Kobelt distantiëren zich bovendien van recente toenaderingspogingen van BSW-oprichter Sahra Wagenknecht richting de radicaal-rechtse AfD. Kobelt sprak van pogingen om bij de AfD in de gunst te komen die hij niet wilde ondersteunen.
De nieuwe partij wil volgens Hoffmeister voorstellen beoordelen op hun inhoud en niet op de partij waarvan ze afkomstig zijn. Wogawa benadrukte dat de drie hun parlementaire koers niet volledig willen veranderen. Op dit moment zien zij naar eigen zeggen nog steeds de meeste overeenkomsten met de regeringscoalitie.
Conflict tussen Thüringen en landelijke partijleiding
Binnen het BSW in Thüringen bestaat al langer onenigheid over de deelname aan de deelstaatregering. Sinds 2024 regeert de partij er samen met de christendemocratische CDU en de sociaaldemocratische SPD.
De landelijke partijleiding eiste onlangs dat het BSW zijn steun aan minister-president Mario Voigt (CDU) zou intrekken en de coalitie zou verlaten. Aanleiding was het verlies van Voigts doctorstitel. De BSW-leiding wilde dat vervolgens naar een partijoverstijgende regeringsleider zou worden gezocht.
Het conflict komt niet uit de lucht vallen. Half augustus schreef Duitsland Vandaag al over de openlijke ruzie binnen het BSW over de regering in Thüringen.
De Thüringse afdeling van het BSW, onder leiding van Katja Wolf, staat al sinds de vorming van de regering op gespannen voet met de landelijke partijleiding.
Eerder deze week maakte BSW-parlementariër Matthias Herzog al bekend dat hij de partij verlaat. Ook hij behoudt zijn zetel. Herzog verwees daarbij naar zijn toenemende afstand tot de partijstructuren.
Het BSW houdt komende zondag een speciaal partijcongres.
Thüringen krijgt echte minderheidsregering
De politieke gevolgen van de nieuwe BSW-breuk zijn aanzienlijk. De coalitie van CDU, BSW en SPD had ook vóór het vertrek van de drie parlementsleden geen eigen meerderheid. Regeringspartijen en oppositie hielden elkaar qua zetelaantal precies in evenwicht.
Voor meerderheden zocht de regering daarom regelmatig steun bij Die Linke (De Linkse Partij).
Door het vertrek van de drie BSW’ers is ook dat evenwicht verdwenen. De regering is nu daadwerkelijk een minderheidsregering: de oppositie kan de coalitie in theorie gezamenlijk overstemmen.
CDU-fractievoorzitter Andreas Bühl ziet desondanks geen reden om aan de bestuurbaarheid van Thüringen te twijfelen. Volgens hem moest de coalitie ook voor de BSW-breuk al met Die Linke onderhandelen om meerderheden te vinden. Hij noemde Die Linke een constructieve oppositiepartij waarmee op verschillende beleidsterreinen samenwerking mogelijk is.
Ook SPD-fractievoorzitter Lutz Liebscher verwacht dat de regering kan blijven functioneren.
BSW-fractievoorzitter Sigrid Hupach betreurt het vertrek van de drie, maar gaat ervan uit dat zij de stabiliteit van de regering blijven ondersteunen.
Landelijke BSW-leiding reageert fel
De landelijke leiding van het BSW reageert veel scherper. Secretaris-generaal Oliver Ruhnert suggereert dat het tijdstip van de breuk verband houdt met de deelstaatverkiezingen die komend weekend in Saksen-Anhalt worden gehouden.
Volgens Ruhnert zouden de vertrekkers het BSW daar zo veel mogelijk willen beschadigen. De partijleiding had hun vertrek naar eigen zeggen al verwacht. Binnen het landelijke BSW bestond volgens hem al langer de indruk dat sommige Thüringse BSW-parlementariërs dichter bij de CDU stonden dan bij hun eigen partij.
AfD wil nieuwe verkiezingen
De AfD ziet in de crisis aanleiding om de druk op de regering verder op te voeren. Fractievoorzitter Björn Höcke kondigde aan dat zijn partij een motie zal indienen om het deelstaatparlement te ontbinden en nieuwe verkiezingen te houden.
Volgens de grondwet van Thüringen is voor ontbinding een tweederdemeerderheid in het parlement nodig. Een voorstel daartoe kan worden ingediend door minimaal een derde van de parlementsleden.
De AfD beschikt zelf over meer dan een derde van de zetels en kan het voorstel daarom zonder steun van andere partijen indienen. Voor daadwerkelijke ontbinding zijn echter aanzienlijk meer stemmen nodig.
Drie vertrekkers willen eigen parlementaire groep
Wogawa, Kobelt en Hoffmeister willen in het deelstaatparlement een zogeheten parlementaire groep vormen. Dat is mogelijk voor parlementsleden die samen niet aan de voorwaarden voor een volwaardige fractie voldoen.
Voor een fractie zijn in Thüringen minstens vijf parlementsleden nodig. Een parlementaire groep heeft minder rechten dan een fractie, maar meer mogelijkheden dan drie afzonderlijke onafhankelijke parlementsleden.
Zo kan een parlementaire groep volgens de regels van het deelstaatparlement geen motie van wantrouwen tegen de minister-president indienen.
