Meer dan een halve eeuw na zijn overlijden staat de Duitse kunstenaar Edmund Kesting (1892-1970) opnieuw volop in de belangstelling. Het Kunstmuseum Moritzburg in Halle presenteert vanaf 2 augustus de grootste overzichtstentoonstelling ooit over de schilder, fotograaf, graficus en papierkunstenaar. Daarmee krijgt een kunstenaar die zowel onder het naziregime als in de beginjaren van de DDR werd genegeerd alsnog een prominente plaats in de Duitse kunstgeschiedenis.
Volgens museumdirecteur Thomas Bauer-Friedrich is het de eerste keer dat Kestings veelzijdige oeuvre zo uitgebreid wordt samengebracht.
Een veelbelovende carrière die abrupt werd onderbroken
Kesting studeerde aan de kunstacademie in Dresden en richtte er begin twintigste eeuw zijn eigen ontwerpopleiding op. Zijn werk trok de aandacht van de invloedrijke Berlijnse galeriehouder Herwarth Walden, die hem exposeerde in galerie Der Sturm, destijds een belangrijk podium voor de Europese avant-garde.
Die veelbelovende ontwikkeling kwam echter tot stilstand toen de nationaalsocialisten aan de macht kwamen. Zijn moderne schilderkunst werd bestempeld als ‘ontaarde kunst’, waardoor zijn werk uit beeld verdween.
Ook na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat nauwelijks. In de DDR kreeg abstracte en experimentele kunst weinig waardering. Tijdens het zogenoemde formalisme-debat gaf de communistische staat de voorkeur aan sociaal-realistische kunst, waardoor Kestings niet-figuratieve werk opnieuw werd afgewezen.
Altijd blijven experimenteren
Toch bleef Kesting zijn hele leven vernieuwen. Hij behoorde tot de eerste kunstenaars die collages maakten waarin hij eigen foto’s combineerde met tekeningen. Ook verwerkte hij kranten, postzegels en gekleurd papier tot ruimtelijke composities die hij zelf “beeldbouwwerken” noemde.
Daarnaast experimenteerde hij met doeken die hij opensneed of gedeeltelijk achter het spieraam trok, waardoor zijn schilderijen een driedimensionaal karakter kregen. Volgens Bauer-Friedrich bleef Kesting tot het einde van zijn leven zoeken naar nieuwe materialen, technieken en vormen.
Fotografie werd zijn inkomstenbron
Omdat hij als schilder nauwelijks nog erkenning kreeg, legde Kesting zich steeds meer toe op fotografie. Hij portretteerde bekende figuren uit de Duitse cultuurwereld, onder wie danseressen Gret Palucca en Mary Wigman en actrice Helene Weigel.
Met fotografie verdiende hij tijdens het naziregime zijn inkomen. Zo fotografeerde hij in opdracht van de stad Dresden de kunstschatten van het historische Grünes Gewölbe (Groene Gewelf). Ook maakte hij nachtelijke opnamen van Dresden met lange sluitertijden. Zonder het te weten legde hij daarmee een stad vast die enkele jaren later grotendeels zou worden verwoest.
Ironisch genoeg werd dit zijn bekendste werk
Ook in de DDR bleef zijn positie dubbelzinnig. In opdracht van de overheid maakte hij een portret van DDR-leider Walter Ulbricht dat werd gebruikt voor postzegels. Ironisch genoeg groeide juist dat uit tot zijn meest verspreide werk. Zijn vrije, experimentele kunst werd daarentegen herhaaldelijk geweigerd voor officiële kunsttentoonstellingen. Daardoor belandde slechts een klein deel van zijn oeuvre in openbare collecties.
Meer dan tweehonderd werken bijeen
Voor de tentoonstelling wist het Kunstmuseum Moritzburg meer dan tweehonderd werken bijeen te brengen, afkomstig van particuliere verzamelaars en de nazaten van Kesting. De expositie volgt zijn levensloop in acht thematische hoofdstukken en laat zien hoe zijn werk verweven was met de politieke en maatschappelijke omwentelingen van de twintigste eeuw.
De tentoonstelling Edmund Kesting. Avantgardist. Die Entdeckung is nog tot en met 25 oktober 2026 te zien in het Kunstmuseum Moritzburg in Halle, in de deelstaat Saksen-Anhalt.
